Alle landen hebben hun eigen gebruiken en tradities als het om de feestdagen gaat. Ik heb een paar tradities van de landen waar Peter Hahn actief is voor u op een rijtje gezet.
Nederland: pakjesavond en het kerstdiner
Bij ons komt halverwege november Sinterklaas met de stoomboot uit Spanje aan. Elk jaar is de landelijke intocht in een andere stad, maar in elke plaats kunnen kinderen Sinterklaas zien arriveren. In de aanloop naar 5 december mogen de kinderen hun schoen zetten. Als zij er dan een liedje bij zingen en een wortel en water voor het paard neerzetten, zit er de volgende dag iets lekkers of speelgoed in. Op 5 december viert ongeveer 65% van de Nederlanders Sinterklaasavond (ook wel pakjesavond genoemd). Men geeft elkaar uit naam van de goedheiligman dan cadeautjes. Als de kinderen ouder zijn wordt de schoen niet meer gezet, maar worden er meestal lootjes getrokken en cadeautjes voor elkaar gekocht.
De kerstdagen zijn vooral een gelegenheid om met het hele gezin bij elkaar te zijn. Daar hoort een uitgebreid kerstdiner bij. Op tweede kerstdag wordt er vaak een bezoek gebracht aan de meubelboulevard.
In Nederland verstuurt men, in vergelijking met andere landen, trouwens nog veel kerstkaarten. Per post en handgeschreven, net als vroeger.
Oostenrijk: Nicolo & Krampus
Als Nicolo op 6 december op de deur klopt, zeggen de kinderen een gedicht op of zingen ze een liedje. Nicolo heeft een grote zak vol cadeautjes meegebracht, maar alleen voor de brave kinderen. De stoute kinderen krijgen van Krampus , met zijn ruige vacht, hoorntjes en lange rode tong, de roe.
De kerststal is een van de oudste kersttradities in Oostenrijk. In veel plaatsen wordt zelfs een hele route van kerststallen uitgezet.
Op kerstavond zijn er voor iedereen cadeaus van het Christuskind. Eten is er in overvloed. Bij een uitgebreid kerstmaal horen meestal vis of vlees en een kerstbanket met strudel, fruitbrood, kerststol en kerstkoekjes. Volgens de traditie bezoekt men vervolgens samen de middernachtsmis.
Eerste kerstdag, 25 december, gaat iedereen naar de begraafplaats en branden ze een kaarsje voor overleden dierbaren. Vervolgens wordt een waar feestmaal bereid, met gans, kalkoen of kip met verschillende overheerlijke groenten. Tweede kerstdag, 26 december, heet Stephanie-dag. Dit is een dag om familie en vrienden te bezoeken.
Zwitserland: Samichlaus & Grittibenz
Ook in Zwitserland zijn er op 6 december cadeautjes. Hier brengt Nikolaus of – zoals hij in het Duitstalige gedeelte van Zwitserland genoemd wordt –Samichlaus de kinderen pinda’s, mandarijnen, chocolade en het geliefde gistdeegpoppetje, de Grittibenz. Kerstavond vieren de meeste mensen met familie rond de feestelijk versierde kerstboom, met een gezamenlijk kerstdiner en cadeaus. Tradities zoals een adventskrans en adventskalender worden hier in ere gehouden. Een typisch Zwitserse kerstdecoratie is de krans van hulst en dennentakken, die met goudkleurige dennenappels opgemaakt is.
Engeland: elkaar kussen onder de maretak en Christmas pudding
In Groot-Brittannië wordt in de dagen voor kerst wat afgekust. Want overal worden maretakken opgehangen als symbool voor de vrede. Als twee vijanden zich vroeger op hetzelfde moment onder de maretak bevonden, werden ze geacht elkaar te omhelzen en de strijdbijl te begraven. Tegenwoordig wordt er vooral gekust als men tegelijk onder de maretak staat. Daar ontkomt niemand aan.
Een mooie boel is het op kerstochtend, 25 december. Santa Claus – de Kerstman – komt ’s nachts namelijk langs in zijn arrenslee, getrokken door rendieren. Hij gooit cadeaus door de schoorsteen naar beneden, die hij in de woonkamer legt en in de kerstsokken stopt die de kinderen ’s avonds aan de poten van hun bed hebben gehangen.
De belangrijkste traditie van het kerstfeest is het aansnijden van de kalkoen in de vroege namiddag op eerste kerstdag. Het wordt helemaal feestelijk, wanneer moeder de met rum geflambeerde Christmas pudding brandend de kamer in draagt. 26 december heet in Groot-Brittannië Boxing Day en is geen officiële kerstdag. De benaming stamt nog uit de tijd dat bedienden geschenken in een zogenaamde Christmas Box ontvingen van hun werkgevers.
België: cadeaus in de schoen op 6 december
In België komt Sinterklaas halverwege november aan, per (stoom)boot of vliegtuig. Er wordt dan een soort optocht door de stad gemaakt met veel reclame. In België is het sinterklaasfeest alleen aan de kinderen voorbehouden. Tot aan 5 december worden er nog geen schoentjes gezet, maar komt Sinterklaas wel op scholen en bij bedrijven. Ook kunnen kinderen naar Sinterklaas toe in winkelcentra.
Op 5 december mogen kinderen hun schoen zetten. In elk schoentje komt een wortel, suikerklontje en een biet. De kinderen zingen liedjes en gaan dan naar bed. De volgende morgen bevatten de schoenen dan cadeaus, snoep en mandarijnen.
In België wordt Kerstmis meestal in de familiekring gevierd, op 24 december ’s avonds of op 25 december overdag. In België bestaat er geen tweede kerstdag. Praktiserende christenen gaan op 24 december naar de middernachtmis.
Finland: het feest van de vrede met Joulupukki
Op kerstavond komt in Finland alles tot stilstand: de winkels zijn gesloten, het openbaar vervoer rijdt niet en ook de meeste restaurants zijn dicht. Om 12 uur wordt vanaf het balkon van de dom in Turku de Kerstmis van de vrede opgedragen. Deze ceremonie, die ook op televisie uitgezonden wordt, betekent veel voor de Finnen. Het is zelfs zo dat wetsovertreders in deze periode strenger gestraft worden.
Vervolgens gaan de meeste Finnen eerst naar de sauna. Het saunabezoek is hier net zo belangrijk als de kerstboom. Het herdenken van de doden, het bezoek aan de laatste rustplaats van dierbaren en het branden van kaarsjes op de graven hoort er ook bij.
Een culinair hoogstandje is de gezouten ham. Deze is meestal zo groot dat hij nog maar net in de oven past. Daar moet hij de hele nacht in blijven om te garen.
Kerst is in Finland een heus familiefeest. Volwassen kinderen, broers en zussen komen van heinde en verre om samen met hun ouders en grootouders kerst te vieren. Na het kerstdiner wordt gewacht op de komst van Joulupukki, de Kerstman. En die is nooit ver weg, hij komt tenslotte uit Finland! Als de Kerstman het zelf te druk heeft, nemen de familieleden zijn taken op zich: iedereen zet een rode muts op en deelt in zijn plaats de cadeaus uit. Op eerste kerstdag gaat men ’s ochtends naar de kerstdienst of maakt men een tocht met de slee. Elke Finse familie zet twee kaarsen voor het raam. Later op de dag bezoeken ze familie en vrienden. Voor dit bezoek kleedt men zich feestelijk aan en natuurlijk wordt er veel en goed gegeten. De avond van de eerste kerstdag staat geheel in het teken van vrede. Dit is voor de Finnen de essentie van kerst!
Zweden: kerst met Donald Duck
In de periode voor kerst wordt geknutseld, schoongemaakt en gebakken. Op de 24e december verzamelt de familie zich om 15.00 uur voor de televisie, waar de kerstuitzending met Donald Duck begint. En dat doet 80% van alle Zweden. Hierna wacht men rond de kerstboom op de Kerstman en worden de cadeaus uitgedeeld. Vroeg in de avond wordt het kerstdiner opgediend: haring en zalm (net als tijdens de Midzomernachtfeesten en Pasen) als voorgerecht. Hierna eet men in Zweden kerstham, gehaktballen, worst, rode kool en kaas. De volwassenen drinken een biertje en een of twee glaasjes schnaps. Een kerstdienst, kerstliedjes en dergelijken zijn in Zweden van ondergeschikt belang. Het voornaamste is om tijd met de familie door te brengen en samen te eten.
Denemarken: wie kerst niet viert, wordt bekogeld met noten
Tijdens het kerstfeest bezoekt Julemand Denemarken om de kinderen cadeaus te brengen. Zijn vriendelijke kabouters met hun rode mutsjes helpen hem daarbij. Volgens de traditie worden in het hele land Jul-koeken gebakken of klaben van gistdeeg. Hierin worden vruchten meegebakken en na het bakken worden ze mooi versierd.
Wanneer de Deense families aan hun feestmaal beginnen, wordt voor de kabouters een schotel rijstepap neergezet. Dit moet ervoor zorgen dat de kleine helpers ook het volgende jaar weer terugkomen met cadeaus. De kerstboom wordt met witte en rode vlaggetjes versierd. Wee degene die kerst niet wil vieren: die wordt namelijk door de kabouters van achter bekogeld met noten …
Frankrijk: kalkoen, kastanjes en champagne
In Frankrijk heeft goed eten het hele jaar door prioriteit. Dit geldt nog meer tijdens de kerstdagen. Traditionele feestmaaltijden zijn ’Dinde aux marons’, een kalkoen met kastanjes en ’Reveillon’, een feestmaal van oesters, pastei, kalkoen en champagne, met daarbij gesuikerde kastanjes. De hele kerstavond wordt er gesmuld. De avond wordt afgesloten met een middernachtmis, de ’Messe de Minuit’.
Vroeger bracht Saint Nicolas de geschenken op 6 december rond. Tegenwoordig neemt Pere Noel deze taak op zich tijdens de kerstnacht. De Franse Kerstman komt door de schoorsteen en stopt de cadeaus in de schoenen van de kinderen.
Frankrijk ziet er tijdens de kerstdagen betoverend mooi uit. Duizenden gekleurde lichtjes sieren de straten en de geboorte van Christus is van groot belang. In Parijs staat overigens een reusachtige tent met daarin de grootste kerststal ter wereld.
